Παρασκευή, 27 Δεκεμβρίου 2013

ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΡΩΜΑΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - Β ΜΕΡΟΣ



Παράφερνα
 
  • Ακόμα και αν η σύσταση της προίκας δεν έγινε εγγράφως: οι Ρωμαίες καταρτίζουν κατάλογο με τα πράγματα που έφερναν στο σπίτι του συζύγου για προσωπική χρήση, που παραμένουν στην κυριότητά τους.
  • Ο σύζυγος υπογράφει τον κατάλογο.
  • Σε περίπτωση διαζυγίου πρέπει να επιτρέψει στη σύζυγο να τα πάρει πίσω.
  • Αν όχι, η σύζυγος μπορεί να τα διεκδικήσει με αγωγή (εντολής ή παρακαταθήκης, όχι προίκας).
  • Θεοδόσιος β΄& Ουαλεντινιανός (450 μ.Χ.):ο σύζυγος δεν έχει καμία εξουσία στα παράφερνα, εκτός αν το επιτρέψει η σύζυγος
 
Μορφές προίκας
 
Dos recepticia:
Στη συμφωνία περιελήφθη ρητή πρόβλεψη για την επιστροφή των προικώων σε περίπτωση λύσης του γάμου.
Carvilius Ruga (230 π.Χ.):απέπεμψε τη σύζυγο χωρίς λόγο, κράτησε την προίκα.
Dos profeticia:
Συνίσταται από τον πατέρα ή παππού της γυναίκας.
Αν λυθεί ο γάμος, και με θάνατο της συζύγου, τα προικώα επιστρέφονται στον προικοδότη.
Dos adventicia:
Συνίσταται από την ίδια τη σύζυγο αν είναι αυτεξούσια, ή από τρίτο πρόσωπο.
Η συμφωνία δεν προβλέπει επιστροφή του γάμου σε περίπτωση λύσης του γάμου.
Πάντα, η προίκα τελεί υπό την αίρεση της τέλεσης του γάμου: Si nuptiae sequantur. 
 
 
Eπιστροφή προικώων
 
  • Αρχικά δεν προβλέπεται στο ρωμαϊκό δίκαιο.
  • Τα διαζύγια είναι αρχικά σπάνια, ο γάμος λύεται με το θάνατο.
  • «Η αιτία της προίκας είναι διαρκής».
  • Πλούταρχος: νόμος Ρωμύλου = ο σύζυγος μπορεί να αποπέμψει τη σύζυγο κρατώντας την προίκα, αν η σύζυγος:
Διέπραττε μοιχεία,
Δηλητηρίαζε παιδί της
Άλλαζε τα κλειδιά του σπιτιού εν αγνοία του συζύγου.
Άλλως, υποχρεωνόταν να επιστρέψει το μισό ύψος της προίκας και το άλλο μισό: θυσία στους θεούς.
  • 3ος αι. π.Χ., τα διαζύγια πολλαπλασιάζονται.
  • 230 π.Χ., σκανδαλώδες διαζύγιο Sp. Carvilius Ruga: αποπέμπει τη σύζυγο λόγω στειρότητας και παρακρατά την προίκα. Θεσπίζονται έκτοτε μέτρα για την εξασφάλιση της επιστροφής της προίκας σε περίπτωση αναίτιου διαζυγίου. 
 
Παρακρατήσεις (retentiones)
 
  • Oρίζονται στη δικαστική απόφαση περί επιστροφής της προίκας.
  • Ο σύζυγος κρατά ορισμένα περιουσιακά στοιχεία από τα προικώα.
  • Υπαγορεύονται από λόγους ηθικούς, ή για την ανατροφή των παιδιών, ή λόγω δωρεών μεταξύ των συζύγων (που απαγορεύονται), ή για δαπάνες που έγιναν για τα προικώα.
  • Καθορίζονται με βάση την αρχή της επιείκιας.
  • Διαζύγιο Τιτίννιου και Φαννίας (100 π.Χ.): η Φαννία ενάγει τον Τιττίνιο για την επιστροφή της προίκας, εκείνος την κατηγορεί για ακόλαστο βίο και ζητά να κρατήσει την περιουσία. Ο δικαστής διατάσσει την επιστροφή της, με παρακράτηση ενός ποσού λόγω μοιχείας.
  • Οι σύζυγοι συχνά αντεπιτίθενται κατά της συζύγου που ζητά την επιστροφή της προίκας με την ανταγωγή για ηθικά παραπτώματα (actio de moribus).
  • Aργότερα, οι παρακρατήσεις δεν ορίζονται από το δικαστή, αλλά είναι προκαθορισμένες ανάλογα με λόγους:
Ηθικά παραπτώματα: μοιχεία της συζύγου =1/6 προίκας κρατά ο σύζυγος
Ελαφρότερα, 1/8.
Αν ο σύζυγος υπέπεσε σε σοβαρό ηθικό παράπτωμα: υποχρεούται να επιστρέψει την προίκα αμέσως, σε ελαφρύ, εντός έξι μηνών.
  • Παρακρατήσεις λόγω τέκνων: αν το διαζύγιο ζήτησε η σύζυγος, ο σύζυγος παρακρατεί το 1/6 της προίκας για κάθε παιδί, έως το μισό της προίκας. 
Ρήτρα γαμηλίου συμβολαίου (cautio rei uxoriae):
Ο σύζυγος υποχρεούται να επιστρέψει μέρος ή όλη την προίκα σε περίπτωση διαζυγίου.
Τα μέρη μπορούν να προσφύγουν στο δικαστήριο.
Η σχετική πρόβλεψη πρέπει να έχει γίνει επακριβώς στη συμφωνία για να έχει η σύζυγος αγωγή.
Αctio rei uxoriae:
Αγωγή περιουσιακών στοιχείων συζύγου.
Ένα από τα διασημότερα και μακροβιότερα ένδικα βοηθήματα του ρ.δ.
Ο δικαστής εκδίδει απόφαση με γνώμονα την καλή πίστη και την επιείκια.
Αναζητά το «επιεικές και ορθότερο» για τα έννομα συμφέροντα της συζύγου, ιδίως αν δεν φέρει ευθύνη για τη λύση του γάμου.
Αρχικά την ασκεί η σύζυγος, αργότερα και ο πατέρας, «για να μην χάσει και την κόρη, και την προίκα που έδωσε» (Ουλπιανός).  
 
 
Περιορισμοί διάθεσης προικώων
 
  • Νομοθεσία Αυγούστου
  • Ο σύζυγος δεν είναι ελεύθερος να διαθέτει την προικώα περιουσία.
  • Οφείλει να μεριμνά για τη διαφύλαξη, ευθυνόμενος για κάθε ζημία από δόλο ή αμέλεια.
  • Τα προικώα ακίνητα σε ιταλικό έδαφος απαγορεύεται να απαλλοτριωθούν χωρίς τη συγκατάθεση της συζύγου.
  • Απαγορεύεται η σύσταση υποθήκης σε ακίνητο της συζύγου, υπέρ δανειστή του συζύγου.
  • Senatus consultum Velleianum (46 μ.Χ., Κλαύδιος): απαγορεύεται στις γυναίκες να εγγυηθούν υπέρ τρίτου (συζύγου ή άλλου). 
 
Λύση του γάμου
 
  • Με το θάνατο ενός εκ των συζύγων
  • Με την απώλεια της ιδιότητας του πολίτη (capitis deminutio)
  • Mε το διαζύγιο.
  • Μονομερώς (repudium), ή κοινή συναινέσει.
  • Μονομερής & αναίτια λύση γάμου = κοινωνική αποδοκιμασία.
  • Lex Iulia de adulteriis (Aύγουστος): ο σύζυγος υποχρεούται να χωρίσει τη σύζυγο σε περίπτωση μοιχείας, όχι το αντίστροφο.
  • Αν ο γάμος ήταν cum manu, μαζί με το διαζύγιο γίνεται άρση της εξουσίας με τυπική δικαιοπραξία.
  • Επιρροή Χριστιανισμού: το διαζύγιο υποβάλλεται σε δραστικούς περιορισμούς. 
 Πηγή: users.uoa.gr

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Παρακαλώ τα σχόλια σας να μην θίγουν ούτε να προσβάλλουν τον συνομιλητή τους. Σε αυτό το blog ερχόμαστε μόνο να πάρουμε γνώση και να πετύχουμε τους στόχους μας!