Παρασκευή, 27 Δεκεμβρίου 2013

ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΡΩΜΑΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - Α ΜΕΡΟΣ



Γάιος: τριμερής διάκριση δικαίου

Δίκαιο των προσώπων  

Δίκαιο των πραγμάτων  

Δίκαιο των αγωγών  




YΠΟΚΕΙΜΕΝΑ ΔΙΚΑΙΟΥ




  • Πλήρη ικανότητα δικαίου: οι εκ γενετής, αυτεξούσιοι (sui iuris)ρωμαίοι πολίτες.
  • Μόνον ο pater familias έχει πλήρη ικανότητα δικαίου.
  • Σύζυγος: είτε υπό την εξουσία του πατέρα ή του συζύγου της, είτε έχει χειραφετηθεί (emancipatio), έχει όμως επίτροπο.
  • Ιus trium liberorum: O Aύγουστος παρέχει το προνόμιο στις μητέρες τριών παιδιών να μη έχουν επίτροπο.
  • Τέκνα: και μετά την ενηλικίωσή τους = υπεξούσια του pater familias.
  • Aπαλλάσσονται από την πατρική εξουσία μετά το θάνατο του πατέρα, την στέρηση της ιδιότητας του πολίτη ή με την χειραφεσία τους. 

Δούλοι
 
  • Δεν είναι υποκείμενα δικαίου.
  • Οι μεταξύ τους σχέσεις (π.χ. γάμος) δεν ενδιαφέρουν την έννομη τάξη.
  • Αν συνάψουν σχέσεις με ελεύθερο, ευθύνη κυρίου ή σωματικός κολασμός τους.
  • Ενεργούν στο όνομα του κυρίου και για λογαριασμό του.
  • Όπως και οι υπεξούσιοι, διαχειρίζονται ελεύθερα περιουσιακά στοιχεία που τους παραχώρησε ο εξουσιαστής (χρημάτιον, peculium). 

Προϋποθέσεις του γάμου
(iustum matrimonium)
 
ΘΕΤΙΚΕΣ
  • Ιδιότητα του πολίτη ή δικαίωμα επιγαμίας της συζύγου (conubium).
  • Συμπλήρωση νόμιμης ηλικίας
  • Συγκατάθεση (auctoritas) εξουσιαστή για υπεξουσίους.
  • Συναίνεση μελλονύμφων.

ΑΠΟΥΣΙΑ ΚΩΛΥΜΑΤΟΣ
  • Συγγένεια (ευθεία γραμμή, & εκ πλαγίου, έως γ’ βαθμού).
  • Οι απαγορεύσεις γάμου επεκτείνονται προοδευτικά, στους βυζαντινούς χρόνους, έως τον έβδομο βαθμό συγγενείας.
  • Ύπαρξη προηγούμενου γάμου που δεν έχει λυθεί με θάνατο ή διαζύγιο (ποινή ατιμίας στο δίγαμο).
  • Για γυναίκα: καταδίκη για μοιχεία)
  • Για τους άνδρες: έως 3ο αι. μ.Χ., η στρατιωτική θητεία.




Συζυγική εξουσία (manus)





  • Nόμιμος γάμος (iustum matrimonium) =
Υποχρέωση σύστασης προίκας.
Υποχρέωση τήρηση πίστης εκ μέρους της γυναίκας, για να θεωρούνται τα τέκνα γνήσια και όχι νόθα.
  • Δεν αρκεί για να περιέλθει η γυναίκα υπό την εξουσία του συζύγου (manus).
  • Aν ήταν υπεξούσια του πατέρα, παραμένει.
  • Αν ήταν αυτεξούσια, παρεμένει.
  • Για να αποκτήσει ο σύζυγος εξουσία (manus)επί της συζύγου:
Μεταβίβαση της εξουσίας από τον πατέρα στο σύζυγο με την coemptio & confarreatio.
H σύζυγος να παραμείνει στη συζυγική εστία για ένα χρόνο (usus) χωρίς να λείψει για τρεις συνεχείς νύχτες.




Περιουσιακές συνέπειες γάμου



  • Αν ο γάμος δεν συνοδεύεται από την κτήση εξουσίας επί της συζύγου, η περιουσιακή κατάσταση των συζύγων δεν μεταβάλλεται.
  • Οι σύζυγοι κληρονομούν τους εξ αίματος συγγενείς τους (cognati).
  • Δεν υπάρχει υποχρέωση διατροφής της συζύγου.
  • Αν μεσολάβησε μεταβίβαση εξουσίας της συζύγου:
Η σύζυγος καλείται στην εξ αδιαθέτου διαδοχή του συζύγου.
Ο σύζυγος έχει υποχρέωση διατροφής της.
  • Απαγορεύονται οι δωρεές μεταξύ συζύγων, έως το 206 μ.Χ., οπότε ισχύουν αν δεν ανακλήθηκαν όσο ζούσε ο δωρητής σύζυγος.



Προίκα – dos




  • Yπαγορεύεται από τα κοινωνικά ήθη.
  • Έκφραση της «γυναικείας αδυναμίας» & της ματαιοδοξίας των γονέων.
  • Συναγωνισμός γονέων για τη μεγαλύτερη προίκα & ανδρών για τη σύζυγο με τη μεγαλύτερη προίκα.
  • Γίνεται αντικείμενο διακωμώδησης. Κωμωδία Πλαύτου (195 π.Χ.): ο γερο-Μεγάδωρος που παντρεύτηκε γυναίκα νεώτερη που ο πατέρας αρνήθηκε να προικίσει, παροτρύνει τους συμπολίτες του να πράξουν το ίδιο, γιατί συνεπάγεται απληστία των ανδρών και ανυπακοή των γυναικών.
  • «Η γυναίκα που δεν έχει προίκα είναι κάτω από την εξουσία του άντρα της. Αυτές που έχουν προίκα φέρνουν στους άντρες τους συμφορές και δυστυχίες».




Σύσταση προίκας



  • Η προίκα αποτελεί το αντιστάθμισμα του κληρονομικού μεριδίου της γυναίκας από την πατρική περιουσία.
  • Ρωμαίες:
Γάμος cum manu (περιέρχονται στην εξουσία του συζύγου), οπότε χάνει τα κληρονομικά δικαιώματα στην πατρική εξουσία.
Παίρνει προίκα, που περιέρχεται στην εξουσία του συζύγου.
Γάμος sine manu (μένει υπό την εξουσία του πατέρα, ή αυτεξούσια), διατηρεί τα κληρονομικά δικαιώματα στην πατρική εξουσία.
Παίρνει προίκα για να συμβάλει στα βάρη του γάμου




Δικαιοπραξίες προίκας
 


  • Σύσταση προίκας: τυπική δικαιοπραξία.
  • Dotis datio: πανηγυρική παραδοτική δικαιοπραξία, χέρι με χέρι, μεταβιβάζεται η κυριότητα των προικώων στον προικολήπτη.
  • Dotis dictio: πανηγυρική δήλωση του προικοδότη ότι συνιστά προίκα,
  • Dotis promissio: προφορική συμφωνία μεταξύ προικοδότη – προικολήπτη περί μελλοντικής σύστασης προίκας.
  • Από το 2ο αι. μ.Χ.: σύνταξη συμβολαιογραφικού εγγράφου για τη σύσταση προίκας (ελληνική επίδραση). «Έγγραφος γάμος» – «Άγραφος γάμος».
  • Έγγραφα: στα λατινικά και στα ελληνικά. Π.χ. προικώο συμβόλαιο 2ου μ.Χ. αι., με περιγραφή προίκας (dos)και «παραφέρνων» (paraferna), που δεν περιλαμβάνονται στην προίκα
  Πηγή: users.uoa.gr

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Παρακαλώ τα σχόλια σας να μην θίγουν ούτε να προσβάλλουν τον συνομιλητή τους. Σε αυτό το blog ερχόμαστε μόνο να πάρουμε γνώση και να πετύχουμε τους στόχους μας!