Τετάρτη, 15 Οκτωβρίου 2014

ΣΟΣ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΔΙΚΑΙΟΥ ΓΙΑ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ 2014-2015

Και... μπήκαμε επιτέλους στην τελική ευθεία!

Τα κεφάλια μέσα λοιπόν για όσους διαβάζουν και εύχομαι καλή επιτυχία σε ένα μάθημα που κόβονται τα καλύτερα μυαλά. Μυαλά που γράφουν άριστα αστικό και συνταγματικό και κόβονται σε αυτό το απλό κατά τα άλλα μάθημα ιστορίας δικαίου.

Γνωρίζετε ήδη ότι στα αριστερά του μπλογκ θα βρειτε σε pdf να κατεβάσετε πατώντας ένα κλικ πάνω σε ότι ενδιαφέρεστε οι σημειώσεις ιστορίας δικαίου ώστε να τις εκτυπώσετε και να τις μελετήσετε. Ότι δεν έχω ακόμα αναρτήσει θα συμβεί σύντομα.

Από τα 4 χρόνια που δίνουμε ήδη ιστορία δικαίου τρία είναι τα είδη των ερωτήσεων που πέφτουν:

1. Συγκριτικά θέματα πχ συγκρίνετε τον γάμο στους κλασικούς, ελληνιστικούς και ρωμαϊκούς χρόνους.

2. Ένα μεγάλο θέμα πχ ο βυζαντινός γάμος, παλιά έπεσε πως επηρέασε το ρωμαϊκό δίκαιο τους μεταγενέστερους χρόνους που ήταν σχεδόν 3-4 σελίδες στο βιβλίο.

3. Θέμα κρίσεως πχ το θέμα που έπεσε πέρσι με τον Αρμενόπουλο έπρεπε ο υποψήφιος φοιτητής να αναφέρει για τον Αρμενόπουλο από όπου τον είχε αναφέρει το βιβλίο ιστορίας δικαίου που ήταν το βυζαντινό και το μεταβυζαντινό δίκαιο, θα μπορούσε να ήταν και στο ρωμαϊκό δίκαιο. Δηλαδή με άλλα λόγια αν ο υποψήφιος φοιτητής είχε διαβάσει συγκεκριμένα κομμάτια στο βιβλίο αποκλείεται να έγραφε πέρσι.

Τώρα σας παραθέτω τα ΣΟΣ θέματα για φέτος, διαβάστε από τις σημειώσεις μου θα τα βρείτε όλα, μετά καθίστε σπίτι σας με κόλλες αναφοράς μπροστά σας και μέσα σε ένα 2ωρο προσπαθήστε να λύσετε ένα θέμα τη φορά. Μετά κοιτάξτε από τις σημειώσεις ή το βιβλίο αν παραλείψατε τίποτα.
Αυτή η διαδικασία είναι πολύ σημαντική και για τα τρία μαθήματα.

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ:

1.  Η κληρονομική διαδοχή εκ διαθήκης στους κλασικούς, ελληνιστικούς και ρωμαϊκούς χρόνους.
     (εδώ αναφέρουμε και τους αναγκαίους κληρονόμους και την επαγωγή της κληρονομιάς) ΕΧΕΙ ΠΕΣΕΙ αλλά ποτέ δεν ξέρεις!

2. Η κληρονομική διαδοχή εξ αδιαθέτου στους κλασικούς, ελληνιστικούς και ρωμαϊκούς χρόνους.
   (εδώ αναφέρουμε και την επίκληρο αλλά και την επαγωγή της κληρονομιάς) ΕΧΕΙ ΠΕΣΕΙ αλλά
   ποτέ δεν ξέρεις!

3. Ο γάμος στους κλασικούς, ελληνιστικούς και ρωμαϊκούς χρόνους.
    (στον γάμο δεν αναφέρουμε μόνο τη σύσταση του γάμου, αλλά και τα κωλύματα του γάμου και τις περιουσιακές συνέπειες του γάμου, μπορούμε να αναφέρουμε και λίγα για την προίκα).

4. Το διαζύγιο στους κλασικούς, ελληνιστικούς και ρωμαϊκούς χρόνους.
    (εδώ βάζουμε τη λύση του γάμου και τις περιουσιακές συνέπειες στους συζύγους)

5. Οι σχέσεις γονέων και τέκνων (ή πατρική εξουσία) στους κλασικούς, ελληνιστικούς και ρωμαϊκούς χρόνους.
   (εδώ αναφέρουμε και την υιοθεσία & την εισποίηση στους ρωμαϊκούς)

6. Το πολιτειακό πλαίσιο των κλασικών, των ελληνιστικών και των ρωμαϊκών χρόνων.

7. Η προίκα στους κλασικούς και στους ρωμαϊκούς χρόνους. (προίκα, dos, παρακρατήσεις, περιορισμοί διαθέσεως προίκας)

8. Η υιοθεσία στους κλασικούς, ελληνιστικούς και ρωμαϊκούς χρόνους.

9. Τα υποκείμενα του δικαίου στους κλασικούς, ελληνιστικούς και ρωμαϊκούς χρόνους.

10. Η απονομή της δικαιοσύνης από τα αρχαϊκά χρόνια έως τα ρωμαϊκά χρόνια. (έτσι για να δυσκολευτείτε λίγο)



ΜΕΓΑΛΑ ΘΕΜΑΤΑ:
(γράφουμε περιληπτικά τα πιο σημαντικά που θυμόμαστε, γεμίζουμε 2-3 σελίδες, να θυμάστε δεν έχουν βάλει ΠΟΤΕ ΒΥΖΑΝΤΙΟ, οπότε περιμένουμε...)

1. Η απονομή της δικαιοσύνης στα ελληνιστικά χρόνια.

2.Τα νομοθετήματα (ή  μεταρρυθμίσεις) των αρχαϊκών χρόνων & τα κοινά χαρακτηριστικά αυτών. (δικαστικός αγώνας, νόμος του Σόλων, ο φονικός νόμος του δράκοντα, η μεγάλη ρήτρα του Λυκούργου, ο κώδικας της κρητικής πόλης Γόρτυνας).

3. Η θέση του ρωμαϊκού δικαίου στις μεταγενέστερες έννομες τάξεις της Ευρώπης. (εδώ αναφέρουμε και το usus modernus pandectarum) ΕΧΕΙ ΠΕΣΕΙ αλλά ποτέ δεν ξέρεις!

4. Ο βυζαντινός γάμος. (όλα!)

5. Πηγές του βυζαντινού δικαίου.

6.  Οι ποινές στο βυζάντιο.

7. Τα βυζαντινά δικαστήρια.

8. Η γένεση του νεότερου ελληνικού (αστικού) δικαίου. (από επαναστατικά συντάγματα και μετά..)

9. Σχέσεις πολιτείας και εκκλησίας στο Βυζάντιο.

10. Το βυζαντινό πολίτευμα.

11. Ποιά δίκαια επικράτησαν με την έλευση της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας στον ελλαδικό χώρο; (δίκαιο αυτοκρατορίας - δωδεκάδελτος - ακουίλιος, τουρκικό δίκαιο, τοπικά έθιμα = ο εκρωμαϊσμός του δικαίου)

12. Τα νομοθετήματα των διαδόχων του Ιουστινιανού μέχρι τους Μακεδόνες. (νομοκανόνες, εκλογή Ισαύρων).

13. Τα νομοθετήματα από τους Μακεδόνες μέχρι την Άλωση του 1204.

14. Τα αίτια του μαρασμού της νομικής επιστήμης μετά την άλωση της Κωνσταντινουπόλεως και τι ίσχυσε μετά;

15. Η γένεση του βυζαντινού δικαίου.

16. Τα πολιτειακά όργανα των κλασικών χρόνων.




ΘΕΜΑΤΑ ΚΡΙΣΕΩΣ:
(δηλαδή θα πρέπει να σκεφτείτε που αναφέρετε κάτι μέσα στο βιβλίο και να κάνετε ένωση ξεχωριστών παραγράφων από διαφορετικούς χρόνους).

1. Τι ξέρετε για την εξάβιβλο του Αρμενόπουλου και πως αυτή επηρέασε το ισχύον αστικό δίκαιο; ΕΠΕΣΕ ΠΕΡΣΙ αλλά ποτέ δεν ξέρεις!

2. Ποιό νομοθέτημα επικράτησε στους μεταβυζαντινούς χρόνους και ισχύει ως σήμερα; (Πανδέκτης)

(αν σκεφτώ κάτι άλλο θα σας πω)

Για ότι έχετε υλικό, διαβάστε το και απαντήστε στα παραπάνω όσο πιο σύντομα γίνεται... για να πάμε σε συνταγματικό και αστικό!

Δευτέρα, 13 Οκτωβρίου 2014

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 2005-2012

Πρώτα από όλα, ευχαριστώ πολύ τον/την Α.Μ. που μας έστειλε τα παρακάτω θέματα των κατατακτηρίων εξετάσεων της Νομικής Θεσσαλονίκης και που έτσι βοηθά εκείνους τους υποψηφίους που δίνουν στην Θεσσαλονίκη και δεν γνωρίζουν περίπου τι πέφτει στη Σχολή.



ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ:
2004 Πότε ο νομικός συλλογισμός είναι ορθός;
2005 Γιατί είναι περιορισμένη ή ευρετική χρησιμότητα της γραμματικής ερμηνείας;
2006 Αντικειμενικά τελολογική ερμηνεία του δικαίου.
2008 Πηγές του σύγχρονου δικαίου.
2009 Διάκριση νομικού – πραγματικού ζητήματος .
2010 Κενά δικαίου και ερμηνεία.
2011 Νομικός θετικισμός και τάσεις του.
2012 Μέθοδοι πλήρωσης κενών και αξιολόγηση τους.
ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑΤΟΣ:
2004 Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα της θεωρίας της ν.π. του κράτους .
2005 Συνταγματισμός και φιλελεύθερη δημοκρατική ιδέα.
2006 Πολιτική κοινωνία, κοινωνία πολιτών, ιδιωτική κοινωνία.
2008 Σύγχρονη και αρχαία δημοκρατία.
2009 Είδη και χαρακτηριστικά δημοψηφίσματος. Γιατί δεν έχει ενεργοποιηθεί μέχρι σήμερα. Ενισχύει ή αποδυναμώνει την δημοκρατία;
2010 Σε τι διαφέρει ο νόμος από το Σύνταγμα;
2011 Πολιτική ευθύνη κυβέρνησης.
2012 Πολιτική σημασία Συντάγματος.
ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ  ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ:
*Πριν το 2008 εξεταζόταν το μάθημα της Κοινωνιολογίας αντί για διεθνές
2008 Σύνδεση ευρωπαϊκής κοινότητας με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς.
2009 Εθνικισμός και διεθνείς συνέπειες.
2010 Άσκηση διπλωματίας μετά τον ψυχρό πόλεμο στην διεθνή πολιτική και στην υιοθέτηση της ΚΕΠΠΑ με την συνθήκη του Μάαστριχ .
2011 Ικανότητα ΕΕ να συνάπτει διεθνείς συνθήκες και αρμοδιότητες ΕΕ.
2012 Δράση οργάνων ΟΗΕ για την διατήρηση και αποκατάσταση της ειρήνης και ασφαλείας και ο πόλεμος της Κορέας.



 


Πέμπτη, 9 Οκτωβρίου 2014

ΠΗΓΕΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΝΟΜΗ ΤΑΞΗ



Οι πηγές δικαίου στην ελληνική έννομη τάξη είναι κατά ιεραρχική σειρά οι εξής:
Κανονισμοί - Οδηγίες - Αποφάσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης, Διεθνείς συμβάσεις που έχουν επικυρωθεί με νόμο (Σ 28), Διεθνές Δίκαιο
Η χώρα μας συμμετέχει από 1-1-1981 στον υπερεθνικό οργανισμό που τότε λεγόταν Ε.Ο.Κ. και από 1992 (Συνθήκη Μάαστριχτ) ονομάζεται Ευρωπαϊκή Ένωση. Στην ιδιόμορφη αυτή ένωση κρατών, όλα τα κράτη μέλη έχουν εκχωρήσει ορισμένες αρμοδιότητες (βασικά στους τομείς εμπορίου, γεωργίας, μεταφορών και πρόσφατα, οικονομίας και κυκλοφορίας νομίσματος). Για ζητήματα σχετικά με τις εκχωρηθείσες αρμοδιότητες αποφασίζουν πλέον τα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και όχι οι ελληνικές αρχές. Οι δε αποφάσεις της Ένωσης υπερισχύουν των οποιωνδήποτε ελληνικών αρκεί να μη θίγουν συνταγματικές διατάξεις.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση νομοθετεί δεσμευτικά με:
·         Κανονισμούς
·         Οδηγίες (ντιρεκτίβες)
·         Αποφάσεις
Εκτός της Ένωσης η χώρα μας συνδέεται με άλλες χώρες με τις οποίες συνάπτει συμφωνίες. Οι συμφωνίες αυτές όταν επικυρωθούν με τυπικό νόμο από τη βουλή, αναγνωρίζονται ως ισχύον δίκαιο και μάλιστα, ανώτερης ισχύος από τους άλλους νόμους. Το ίδιο ισχύει για τους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου.
Οι μισοί περίπου από τους ψηφισμένους μέχρι σήμερα νόμους αφορούν επικύρωση τέτοιων συμφωνιών.

Τυπικός Νόμος
Κατά το δίκαιό μας, νόμος με τυπική έννοια (και όχι ουσιαστική, οπότε εννοούμε τον κανόνα δικαίου=συνταγματικές διατάξεις) είναι η πολιτειακή πράξη, η οποία:
·         ψηφίζεται από τη Βουλή
·         εκδίδεται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας
·         δημοσιεύεται στην εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ)
Νόμος λέγεται μόνο ο θεσπισμένος σύμφωνα με το Σύνταγμα. Τα νομοθετικά κείμενα ανώμαλων πολιτειακά περιόδων πχ δικτατορία των συνταγματαρχών 1967-1974 καταγράφονται είτε ως «Αναγκαστικοί Νόμοι» είτε ως «Νομοθετικά Διατάγματα». Σήμερα είναι σε ισχύ πολλά τέτοια νομοθετήματα, τα οποία διαθέτουν ίδια τυπική ισχύ με τους νόμους της Δημοκρατίας.
Νόμοι άρχισαν να θεσπίζονται από το 1821 και να αριθμούνται κατ'  αύξοντα αριθμό (1,2,3...) ανεξαρτήτως έτους. Επί βασιλείας καταργήθηκε η προηγούμενη αρίθμηση και εγκαινιάστηκε καινούρια με χρήση των αρχαίων ελληνικών αριθμών (νόμοι Α/1832, Β/1832... κλπ) η οποία διήρκεσε μέχρι το 1913, οπότε επανήλθε η αρίθμση με αραβικούς αριθμούς. Από το 1944 και έπειτα έχουμε νέα αρίθμηση μέχρι το 1967 (ν.4610/1967). Το ίδιο ισχύει από το 1974 και έπειτα μέχρι σήμερα (ν.1/1974, ν.3260/2004 κλπ).

Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου (άρθρο 44 Σ)
Σύμφωνα με το άρθρο 44 του Συντάγματος «1. Σε έκτακτες περιπτώσεις εξαιρετικά επείγουσας και απρόβλεπτης ανάγκης ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μπορεί, ύστερα από πρόταση του Υπουργικού Συμβουλίου, να εκδίδει πράξεις νομοθετικού περιεχομένου. Οι πράξεις αυτές υποβάλλονται στη Βουλή για κύρωση σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 72 παράγραφος 1, μέσα σε σαράντα ημέρες από την έκδοσή τους ή μέσα σε σαράντα ημέρες από τη σύγκληση της Βουλής σε σύνοδο. Αν δεν υποβληθούν στη Βουλή μέσα στις προαναφερόμενες προθεσμίες ή αν δεν εγκριθούν από αυτή μέσα σε τρεις μήνες από την υποβολή τους, παύουν να ισχύουν στο εξής».
Το σημαντικό με τις ΠΝΠ είναι ότι εκδίδονται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας ύστερα από είσηγηση της Κυβέρνησης, παρότι θεσπίζουν κανόνες δικαίου («νομοθετικού περιεχομένου») και κανονικά έπρεπε να υποβληθούν στη Βουλή, να ψηφιστούν και μετά να εκδοθούν. Συνιστούν έναν τρόπο άμεσης ανταπόκρισης της Κυβέρνησης σε μια κατάσταση εξαιρετικής ανάγκης που απαιτεί ταχύτατη αντιμετώπιση.
Και οι ΠΝΠ δημοσιεύονται στο ΦΕΚ, με αυτόν τον τίτλο :«Πράξεις Νομοθετικού Περιεχομένου» και έχουν ισχύ τυπικού νόμου.

 Νομοθετική Πράξη Κατάστασης Πολιορκίας (άρθρο 45 παρ. 5 Σ)
Σύμφωνα με το άρθρο 48 του Σ, «1. Σε περίπτωση πολέμου, επιστράτευσης εξαιτίας εξωτερικών κινδύνων ή άμεσης απειλής της εθνικής ασφάλειας, καθώς και αν εκδηλωθεί ένοπλο κίνημα για την ανατροπή του δημοκρατικού πολιτεύματος, η βουλή με απόφασή της, που λαμβάνεται ύστερα από πρόταση της κυβέρνησης, θέτει σε εφαρμογή, σε ολόκληρη την Επικράτεια ή σε τμήμα της, το νόμο για την κατάσταση πολιορκίας,...5.Αφότου αρχίσουν να ισχύουν τα μέτρα των προηγούμενων παραγράφων ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ύστερα από πρόταση της κυβέρνησης, μπορεί να εκδίδει πράξεις νομοθετικού περιεχομένου, για να αντιμετωπισθούν επείγουσες ανάγκες ή για να αποκατασταθεί ταχύτερα η λειτουργία των συνταγματικών θεσμών. Οι πράξεις αυτές υποβάλλονται για κύρωση στη βουλή μέσα σε 15 ημέρες από τη σύγκλησή της σε σύνοδο και παύουν να ισχύουν στο εξής, αν δεν υποβληθούν στη βουλή μέσα στις παραπάνω προθεσμίες ή δεν εγκριθούν από αυτή μέσα σε 15 ημέρες αφότου υποβλήθηκαν».

Προεδρικά διατάγματα
Σύμφωνα με το άρθρο 43 του Σ, «1. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας εκδίδει τα διατάγματα που είναι αναγκαία για την εκτέλεση των νόμων και δεν μπορεί ποτέ να αναστείλει την εφαρμογή τους ούτε να εξαιρέσει κανέναν από την εκτέλεσή τους. 2. Ύστερα από πρόταση του αρμόδιου Υπουργού επιτρέπεται η έκδοση κανονιστικών διαταγμάτων, με ειδική εξουσιοδότηση νόμου και μέσα στα όρια της».
Προεδρικό διάταγμα είναι η πράξη του Προέδρου της Δημοκρατίας, ύστερα από πρόταση του αρμόδιου Υπουργού, κατόπιν σχετικής εξουσιοδότησης τυπικού νόμου, προκειμένου να επιτευχθεί η εφαρμογή του. Δημοσιεύεται στο ΦΕΚ, φέρει τον τίτλο «Προεδρικό Διάταγμα» και αριθμείται με αύξοντα αριθμό κάθε χρόνο. Εξαιρούνται μόνο τα πολεοδομικά που δημοσιεύονται στο Δ τεύχος του ΦΕΚ υπό τον τίτλο ΔΙΑΤΑΓΜΑΤΑ και ξεχωρίζουν από την ημερομηνία του ΦΕΚ, πχ «διάταγμα 15ης Μαίου 2003».
Τα προεδρικά διατάγματα έχουν ποικίλο περιεχόμενο. Μερικά μπορύν να θεσπίζουν κανόνες δικαίου. Είναι αυτά που στο Σύνταγμα αναφέρονται ως «κανονιστικά». Οι κανόνες αυτοί χαρακτηρίζονται ως δευτερεύοντες.

Κανονιστικές πράξεις της Διοίκησης (άρθρο 43 Σ)
Κανόνες δικαίου μπορεί να θεσπίζονται και με άλλες πράξεις της Διοίκησης. Αυτό γίνεται νόμιμα μόνο όταν υπάρχει σχετική πρόβλεψη (εξουσιοδότηση) σε τυπικό νόμο και υπό προϋποθέσεις.
Σύμφωνα με το άρθρο 43 του Σ, «...Εξουσιοδότηση για έκδοση κανονιστικών πράξεων από άλλα όργανα της διοίκησης επιτρέπεται προκειμένου να ρυθμιστούν ειδικότερα θέματα ή θέματα με τοπικό ενδιαφέρον ή με χαρακτήρα τεχνικό ή λεπτομερειακό».
Στο ίδιο άρθρο όμως σημειώνεται εξαίρεση για ορισμένα θέματα: «5. Τα κατά το άρθρο 72 παράγραφος 1 θέματα της αρμοδιότητας της Ολομέλειας της Βουλής δνε μπορεί να αποτελέσουν αντικείμενο εξουσιοδότησης κατά την προηγούμενη παράγραφο».
Το άρθρο 72: «1. Στην Ολομέλεια της Βουλής συζητούνται και ψηφίζονται ο Κανονισμός της, νομοσχέδια και προτάσεις νόμων για τα θέματα των άρθρων 3, 13, 27, 28 παράγραφοι 2 και 3, 29 παράγραφος 2, 33 παράγραφος 3, 48, 51, 54, 86, νομοσχέδια και προτάσεις εκτελεστικών του Συντάγματος νόμων για την άσκηση και προστασία των ατομικών δικαιωμάτων, νομοσχέδια και προτάσεις νόμων για την αυθεντική ερμηνεία νόμων, καθώς και για κάθε άλλο θέμα που σύμφωνα με ειδική πρόβλεψη του Συντάγματος ανατίθεται στην Ολομέλεια της Βουλής ψηφίζεται επίσης ο προϋπολογισμός και ο απολογισμός του Κράτους και της Βουλής».
Ομοίως και το Άρθρο 76: «1. Κανένας φόρος δεν επιβάλλεται ούτε εισπράττεται χωρίς τυπικό νόμο που καθορίζει το υποκείμενο της φορολογίας και το είσόδημα, το είδος της περιουσίας, τις δαπάνες και τις συναλλαγές ή τις κατηγορίες τους, στις οποίες αναφέρεται ο φόρος».
Κανονιστικές πράξεις της διοίκησης είναι οι Πράξεις Υπουργικού Συμβουλίου (Π.Υ.Σ.), οι Κοινές Υπουργικές Αποφάσεις (Κ.Υ.Α.) (δηλαδή ρύθμιση θέματος από πολλούς υπουργούς), οι Υπουργικές Αποφάσεις (Υ.Α.), Αποφάσεις ΟΤΑ, Αποφάσεις Άλλων διοικητικών Αρχών κλπ.
 
Έθιμα
Σύμφωνα με το άρθρο 1 του αστικού κώδικα, το έθιμο συνιστά πηγή δικαίου ισότιμη με το νόμο.
Έθιμο είναι συγκεκριμένη, ομοιόμορφη συμπεριφορά την οποία ακολουθούν οι πολίτες για πολλά χρόνια θεωρώντας ότι πράττουν σύμφωνα με το δίκαιο.
Απαιτούνται 2 στοιχεία για να υπάρχει ένα έθιμο:
·         αφενός μακροχρόνια ομοιόμορφη εφαρμογή
·         αφετέρου συνείδηση δικαίου.


Πηγή:
http://www.enap.gr/uploads/d10_nomimotita.pdf

Πέμπτη, 2 Οκτωβρίου 2014

Η ΥΠΗΡΕΣΙΑΚΗ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΣΤΟ ΙΣΧΥΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ



Με την αναθεώρηση του 1986 περιλαμβάνεται για πρώτη φορά στις διατάξεις του Ελληνικού Συντάγματος του 1975 η ρύθμιση των υπηρεσιακών κυβερνήσεων στις διατάξεις του άρθρου 37

Η ορκομωσία του υπηρεσιακού πρωθυπουργού Π. Πικραμμένου
Η παράγραφος 3  του άρθρου 37 του Συντάγματος εισήγαγε νέα ρύθμιση για το διορισμό της κυβέρνησης, καθιερώνοντας και την υπηρεσιακή κυβέρνηση. Η αναθεώρηση του 2001 δεν επέφερε καμία τροποποίηση στο άρθρο 37 και έτσι διατηρήθηκαν οι καινοτομίες της αναθεώρησης του 1986. 

Στο άρθρο 37 παρ. 3 εδάφιο γ’ του ισχύοντος Συντάγματος προβλέπεται το ενδεχόμενο σχηματισμού υπηρεσιακής κυβέρνησης, δηλαδή κυβέρνησης που δεν απαρτίζεται από πολιτικά πρόσωπα, αλλά έχει ως πρωθυπουργό έναν από τους προέδρους των τριών Ανωτάτων Δικαστηρίων (Άρειος Πάγος, Συμβούλιο της Επικρατείας, Ελεγκτικό Συνέδριο). Η κυβέρνηση που θα σχηματιστεί από τον Ανώτατο Δικαστικό δεν εμφανίζεται στη Βουλή για να λάβει ψήφο εμπιστοσύνης κατά το άρθρο 84 παρ.1, αλλά λόγω ακριβώς της ειδικής αποστολής που της αναθέτει το Σύνταγμα, υποβάλλει στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας διάταγμα (προς υπογραφή), που προβλέπει την άμεση διάλυση της Βουλής και την προκήρυξη και διενέργεια εκλογών.

Κατά το άρθρο 37 παρ. 2, πρωθυπουργός διορίζεται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ο αρχηγός του κόμματος που διαθέτει στη Βουλή την απόλυτη πλειοψηφία των εδρών. Αν κανένα κόμμα δε διαθέτει την απόλυτη πλειοψηφία, προβλέπεται η διαδοχική παροχή διερευνητικών εντολών από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας στον αρχηγό του κόμματος που διαθέτει τη σχετική πλειοψηφία, έπειτα του δεύτερου και του τρίτου σε κοινοβουλευτική δύναμη κόμματος, με σκοπό να διερευνηθεί η δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης της εμπιστοσύνης της Βουλής.

Κάθε διερευνητική εντολή ισχύει για τρεις ημέρες.  Αν δεν τελεσφορήσουν οι διερευνητικές εντολές κατά τη διαδικασία του α’ εδαφίου της παρ.3 του άρθρου 37, τότε σύμφωνα με το γ’ εδάφιο της ίδιας παραγράφου του ίδιου άρθρου, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας καλεί τους αρχηγούς των κομμάτων και αν επιβεβαιωθεί η αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης που να έχει την εμπιστοσύνη της Βουλής, επιδιώκει –σε πρώτη φάση- το σχηματισμό «οικουμενικής» κυβέρνησης (από όλα τα κόμματα της Βουλής) και ως έσχατη λύση το σχηματισμό «υπηρεσιακής» κυβέρνησης.
 
Το άρθρο 37 (παρ.2,3,4) βρίσκει εφαρμογή, όχι μόνο μετά από γενικές βουλευτικές εκλογές, αλλά και εντός βουλευτικής περιόδου, αν η κυβέρνηση παραιτηθεί ή χάσει την εμπιστοσύνη της Βουλής (άρθρο 38 παρ.1). Μάλιστα, το άρθρο 38 παρ. 1 εδ. γ’ προβλέπει ότι εάν ο πρωθυπουργός της παραιτούμενης κυβέρνησης είναι ο αρχηγός του κόμματος που διαθέτει την πλειοψηφία των εδρών εφαρμόζεται αναλόγως η διάταξη του άρθρου 37 παρ.3 εδ. γ’ Σ. Προσφυγή στο άρθρο 37 παρ.3 εδ. γ’ προβλέπει το Σύνταγμα και στο άρθρο 41 παρ. 1, όπου ορίζεται ότι σε περίπτωση πρόωρης διάλυσης της Βουλής από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας (αν έχουν παραιτηθεί ή καταψηφιστεί από αυτή δύο Κυβερνήσεις) και δεν εξασφαλίζεται πολιτική σταθερότητα, εφαρμόζεται το άρθρο 37 παρ. 3 εδ. γ’, αν δεν υπάρχει κυβέρνηση που να διαθέτει την εμπιστοσύνη της Βουλής. Υπηρεσιακή, λοιπόν, ονομάζεται η κυβέρνηση που δεν έχει εκλεγεί ούτε έχει λάβει ψήφο εμπιστοσύνης από τη Βουλή, αλλά έχει αναλάβει προσωρινά, με το σκοπό να διενεργήσει βουλευτικές εκλογές.

Ερώτημα ανέκυψε εάν η ρύθμιση του άρθρου 37 παρ. 3 εδ. γ’ έρχεται σε αντίθεση με τη διάταξη του άρθρου 89 παρ. 4 του Συντάγματος, η οποία απαγορεύει τη συμμετοχή δικαστικών λειτουργών σε κυβερνήσεις. Όμως, το άρθρο 37 παρ. 3 εδ. γ’ εισάγει, ως ειδικότερη διάταξη, εξαίρεση από το γενικό κανόνα που θέτει το άρθρο 89 παρ.4 και συνεπώς μεταξύ των δύο αυτών τυπικά ισοδύναμων συνταγματικών διατάξεων υπερισχύει αυτή του άρθρου 37 ως ειδική. Επίσης συζητήθηκε η δυνατότητα του Προέδρου ενός εκ των Ανωτάτων Δικαστηρίων, που καλείται να σχηματίσει κυβέρνηση, να αποποιηθεί τη σχετική πρόταση. Κατά την κρατούσα άποψη, η αποδοχή της εντολής από τον ανώτατο δικαστικό λειτουργό συνιστά υπηρεσιακό καθήκον που του επιβάλλεται από το Σύνταγμα. Η ιδιάζουσα κατάσταση της ανάθεσης της ανάθεσης της πρωθυπουργίας της υπηρεσιακής κυβέρνησης σε δικαστικό λειτουργό έγκειται στο ότι αυτή διενεργείται μέσα σε κλίμα πολιτικής έντασης (αφού έχει προηγηθεί μια σειρά ατελέσφορων  διερευνητικών εντολών και προσπαθειών συγκρότησης κυβέρνησης) και κατά συνέπεια αναλαμβάνει υπό αυτές τις συνθήκες την οργάνωση και την ομαλή διεξαγωγή των εκλογών.

Όσον αφορά τη σύνθεση της κυβέρνησης, το άρθρο 37 παρ. 1«ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας διορίζει τον πρωθυπουργό και με πρότασή του διορίζει και παύει τα λοιπά μέλη της κυβέρνησης και τους υφυπουργούς». Η επιλογή των υπουργών ανατίθεται στον ανώτατο δικαστικό λειτουργό που έχει επιλεγεί πρωθυπουργός. Τα μέλη της κυβέρνησης ενδέχεται να είναι αποκλειστικά προσωπικότητες της δημόσιας ζωής ή μπορεί ορισμένα από αυτά να ανήκουν σε πολιτικά κόμματα και να αναλαμβάνουν σημαντικά «πολιτικά» χαρτοφυλάκια της κυβέρνησης. Στην περίπτωση αυτή, απαιτείται συμφωνία των πολιτικών κομμάτων, για να αντιμετωπιστούν από στελέχη με πολιτική εμπειρία, ιδιαίτερα κρίσιμες πολιτικές και εθνικές περιστάσεις.
Τα ιστορικά προηγούμενα της υπηρεσιακής κυβέρνησης σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 37 παρ. 3 εδ. γ’ είναι δύο, το ένα μάλιστα πολύ πρόσφατο. Βέβαια, υπήρξαν υπηρεσιακές κυβερνήσεις στην πολιτική ιστορία της Ελλάδας ήδη από το 1867, χωρίς τη ρητή κατοχύρωση και πρόβλεψη του θεσμού αυτού από το Σύνταγμα. Το πρώτο ιστορικό προηγούμενο είναι η κυβέρνηση του Ιωάννη Γρίβα το 1989. Μετά την παραίτηση της κυβέρνησης Τζαννή Τζαννετάκη (συμμαχική κυβέρνηση ΝΔ-ΣΥΝ με σκοπό την «κάθαρση») ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Χρήστος Σαρτζετάκης, ανέθεσε στον Πρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ιωάννη Γρίβα τον σχηματισμό υπηρεσιακής κυβέρνησης, για να οδηγήσει τη χώρα σε εκλογές στις 5 Νοεμβρίου 1989. Η κυβέρνηση Γρίβα ορκίστηκε στις 12 Οκτωβρίου 1989 και παρέδωσε την εξουσία στις 23 Νοεμβρίου 1989 στον Ξενοφώντα Ζολώτα, επικεφαλής της οικουμενικής κυβέρνησης, που σχημάτισαν η Νέα Δημοκρατία, το ΠΑΣΟΚ και ο Συνασπισμός, καθώς οι εκλογές δεν ανέδειξαν αυτοδύναμη κυβέρνηση.

Το δεύτερο ιστορικό προηγούμενο είναι η κυβέρνηση Παναγιώτη Πικραμμένου. Οι εκλογές της 6ης Μαΐου 2012, υπό το βάρος του «μνημονίου», δεν ανέδειξαν αυτοδύναμη κυβέρνηση και έτσι από τις 7 Μαΐου ξεκίνησε η προσπάθεια του Προέδρου της Δημοκρατίας, Καρόλου Παπούλια, για τη δημιουργία βιώσιμου κυβερνητικού σχήματος, σύμφωνα με τις συνταγματικές επιταγές. Οι διερευνητικές εντολές δεν απέδωσαν και η χώρα οδηγήθηκε σε νέες εκλογές στις 17 Ιουνίου 2012, με υπηρεσιακό πρωθυπουργό τον Πρόεδρο του Συμβουλίου της Επικρατείας, Παναγιώτη Πικραμμένο (γ.1945), ο οποίος ορκίστηκε στις 16 Μαΐου 2012. Η υπό τον Παναγιώτη Πικραμμένο υπηρεσιακή κυβέρνηση υπέβαλε την παραίτησή της στις 20 Ιουνίου 2012,  αφού διενέργησε τις εκλογές της 17ης Ιουνίου.

Βιβλιογραφία: 
Μάνεσης Αρ., «Συνταγματική θεωρία και πράξη», 1980
Μαυριάς Κ., «Συνταγματικό Δίκαιο», 2005
Πικραμένος Μ., «Ο θεσμός της υπηρεσιακής-εκλογικής κυβέρνησης από την εμφάνιση ως τη συνταγματική της καθιέρωση», 1987.